دکتر فیاض زاهد، استاد دانشگاه، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و مشاور وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی، در یادداشتی که به عنوان سرمقاله امروز روزنامه اعتماد منتشر شد، به نشست اخیر اهالی فرهنگ با وزرای کار و ارشاد در تالار رودکی اشاره و «تشكيل انجمن‌هاي صنفي سراسري توليدكنندگان و پديدآورندگان آثار فرهنگي و هنري» را بزرگترین هدیه دولت تدبیر و امید به اصحاب فرهنگ و هنر ایران قلمداد کرد.

بزرگ‌ترین دغدغه اصحاب فرهنگ و هنر آن است که در پایان دوره حیات خویش در ارزیابی آنچه بر عمرشان رفته است، از خود واپرسند که راهی را که آمده‌ایم ارزش این همه مشقت و هزینه را داشت؟ آیا تن دادن به راه کلیشه‌ای علم بهتر است یا ثروت -که آنان لزوما بی‌تردید علم و فرهنگ را برگزیده بودند- به تردیدی بنیان‌کن در پایان عمر دچارشان نکرده است؟
محمود دولت‌آبادی در شرح نفس خود نوشته بود که چگونه پس از ۱۵ سال کار طاقت‌فرسا بر کلیدر در آستانه سال نو آهی در بساط نداشته است. چه بسیار هنرمندان و شاعران و موزیسین‌هایی که پایانی تلخ بر راهی سترگ داشته‌اند. در فقر و عزلت و انزوا مرده‌اند. این مختص ایران هم نیست. وانگوک که این روزها تابلوهایش با قیمت‌های نجومی خرید و فروش می‌شود در فقر مرد. بازیگران برجسته‌ای در پایان کار حرفه‌ای خود در کنار خیابان‌ها از زحمت زندگی خلاصی یافته‌اند.
از ابتدای قاجار که صنف هنروران و اهل فرهنگ وارد لایه‌های اجتماعی ایران شد، هم نگاه اجتماعی به منزلت آنان نارسا بود و هم هیچ‌گاه به حقوق و عاقبت و بازنشستگی آنها توجهی نمی‌شد. هنرمند قاجار که از کمال‌الملک والاتر نبود و شاهان دیگر از مظفرالدین شاه متسامح‌تر. داستان شاه با نقاش خیال را می‌دانیم!
در دوران پهلوی هم دغدغه اهل هنر و کتابت برجای بود. آنان هم با وجود اقداماتی که کرده بودند باز در تامین آتیه این صنف تمهیدی نیندیشیده بودند. طرفه آنکه با وجود پیگیری‌های فراوان اصحاب فضیلت، در جمهوری اسلامی هم تاکنون اقدام بایسته و شایسته‌ای در زدودن دلواپسی‌های تولیدکنندگان و پدیدآورندگان آثار هنری و فرهنگی صورت نگرفته بود.
اما این مهم در سال‌های اخیر با پیگیری انجمن‌ها و کانون‌ها و خانه‌های فرهنگی و هنری در تهران و سراسر کشور در سال‌های اخیر به یک مجاهده مستمر بدل شد. تلاش‌های اصحاب فرهنگ و هنر در برنامه‌های سوم و چهارم و پنجم و ششم دنبال شد و در هر دوره‌ای کلمه‌ای و ‌بندی و پاراگرافی به سمت هدف یاد شده برداشته شد تا اینکه این مهم در سال گذشته با حمایت وزارت تعاون و کار و امور اجتماعی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به سوی تدوین نظا‌م‌مند آیین‌نامه‌ای ذیل بند چ ماده ۹۲ قانون برنامه ششم توسعه کشور و…

به موجب اصل ۱۳۸ قانون اساسی و تبصره ۵ و ۶ ماده ۱۳۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران سوق یافت. همت وزارت ارشاد برای تدارک آیین‌نامه‌ای که نه از بالا بلکه در نتیجه فرآیندی مشارکت‌گرایانه و به درخواست و با حضور اعضای انجمن‌های ۱۵گانه فرهنگ و هنر در یک‌سال سامان یافت تا به دیدگاه روشن و جامع و همه فهمی نیل یابند. این نگرش در دولت مستمر برای آنکه لباسی تدارک ببیند که اندازه مدعی آن باشد. اول اندازه بگیرد بعد برش و دوخت کند. متاسفانه سنت غالب آن بود که دولت رختی بدوزد و مدعی را در آن جای دهد. خوشبختانه وزارت کار هم با این رویه همراه شد. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جلسات مختلفی با این دوستان جلسه داشته و با تبیین الگوی حاکم بر دولت تدبیر و امید که نهادهای مردم‌نهاد و انجمن‌های صنفی را نه تنها رقیب خود نمی‌داند بلکه آنها را مرجع و حلقه واصل میان خود و جامعه می‌شمارد.

موضوعی که در سخنان دو وزیر فرهیخته در جلسه «گام نخست تشکیل انجمن‌های صنفی سراسری تولیدکنندگان و پدیدآورندگان آثار فرهنگی و هنری» بازتاب یافت. این مهم در روز یکشنبه در تالار رودکی با حضور اعضای هیات‌مدیره انجمن‌های فرهنگی و هنری صورت تحقق به خود گرفت و برای اولین‌بار در تاریخ ایران، جلسه‌ای در این سطح منعقد شد. اینکه این عزیزان می‌توانند با تشکیل انجمن صنفی سراسری از هویت صنفی و حرفه‌ای خود حفاظت کنند و دیگر آنکه این عزیزان در مطابقت با تفسیری که سازمان بین‌المللی کار از واژه کارگر دارد، ذیل قانون کار قرار گرفته و از حمایت‌های بیمه و دوران بیکاری و بازنشستگی برخوردار شوند.
در هفته دولت این بزرگ‌ترین هدیه‌ای است که این دو وزارتخانه به نمایندگی از دولت به اصحاب فرهنگ و هنر می‌دهد؛ اقدامی که در تاریخ ایران ثبت خواهد شد. در دو فردای دیگر همه فراموش می‌کنند چه کسانی بانی و پیگیر این مهم بوده‌اند یا چه وزرایی این رویا را محقق ساخته‌اند، اما همه می‌دانیم و امیدواریم که زین پس هنرمندان، نویسندگان، شاعران و… دغدغه دوران از کار افتادگی و محجوریت خویش را ندارند.

ما با احترام به این کسوت‌های رفیع، آینده حرفه‌ای جامعه فاضل خویش را تضمین می‌کنیم، آنچنان‌که در آن مراسم گفته‌ام: بدون تکریم معلمان و اصحاب فرهنگ و هنر خویش روی رستگاری را نخواهیم دید.


انتشار و بازنشر یادداشت‌ها در پایگاه خبری رُوار به منزله تایید نظر نگارنده نیست؛ این اقدام به منظور اطلاع‌رسانی و با هدف آشنایی مخاطبان این رسانه با دیدگاه‌ها و نظرات مختلف انجام می‌شود.

  • نویسنده : دکتر فیاض زاهد