موضوع رودخانه‌ها به دلیل تنوع منابع آلودگی که به دستگاه‌های مختلف مربوط می‌شود، نه با اراده فردی فرماندار قابل حل است، نه شهردار و نه هیچ نهاد دیگری. تنها راه برای رفع معضل رودخانه‌های شهر رشت این است که عالی‌ترین مقام اجرایی استان در قالب یک کار گروهی و جمعی به موضوع نگاه کند. چرا که تنها او می‌تواند به صورتی دستوری همه مسئولان ذی‌ربط را برای رفع این مشکل دور یک میز جمع کند.

نایب رییس شورای شهر رشت معتقد است که یکی از بزرگ‌ترین فرصت‌ها و در عین حال یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای محیط زیستی برای سلامت مردم رشت، موضوع رودخانه‌های این شهر است.

رضا رسولی در گفت‌وگو با «رُوار» عنوان کرد: چندی قبل مقاله‌ای می‌خواندنم در مورد رودخانه تایم و وضعیتی که این رودخانه در سال ۱۸۵۰ در شهر لندن داشت. تایم در آن زمان رودخانه بسیار آلوده‌ای بود که بعدها مدیریت شد و بهبود پیدا کرد و امروز خیلی‌ها نمی‌دانند که این رودخانه معروف زمانی چه وضعیتی داشته است. وجه اشتراکی که بین رودخانه‌های امروز شهر رشت و رودخانه تایم در ۱۸۵۰ می‌توانیم قائل شویم، برمی‌گردد به ساختار مدیریتی که در ایران حاکم است و شهر رشت هم به تبع آن.

وی در ادامه موضوع آلودگی دو رودخانه شهر رشت را دغدغه بسیاری از مردم و مسئولین شهر و استان دانست و گفت: اینکه گفته می‌شود موضوع این دو رودخانه باید اولویت اصلی مدیریت شهری رشت باشد، حرف درستی است و شکی در آن نیست. بنده معتقدم همه کسانی که دغدغه رودخانه‌های شهر رشت را داشته و دارند، افراد دلسوزی هستند که دوست دارند کاری برای رودخانه‌ها انجام دهند. بیا این وجود این دغدغه و این دلسوزی اگرچه مهم و ارزشمند و لازم است اما کافی نیست و برای رفع مشکل رودخانه‌خا باید راه حل اصلی را پیدا کنیم.

نایب رییس شورای شهر رشت به منابع آلودگی رودخانه‌های شهر رشت اشاره کرد و توضیح داد: رودخانه‌های زرجوب و گوهررود چهار منشأ و منبع آلودگی دارند که یکی از مهم‌ترین آنها شیرآبه سراوان است. بر اساس آماری که ما داریم، بین سه تا ۱۵ لیتر از آن شیرآبه در هر ثانیه وارد رودخانه‌های زرجوب و گوهررود می‌شود. منشأ بعدی شهر صنعتی رشت است و پس‌آبی که از این شهر صنعتی در همان محدوده وارد رودخانه‌های شهر می‌شود و آن هم مزید بر علت آلودگی رودخانه‌هاست. منبع بعدی بیمارستان‌ها هستند و پس‌آب بیمارستانی که متأسفانه در بسیاری از بیمارستان‌ها حاوی آلودگی‌های باکتریایی است. چهارمین منبع آلودگی هم فاضلاب‌های خانگی هستند که تا جایی که بنده می‌دانم در ۲۰۹ نقطه وارد رودخانه‌های ما می‌شود.

رییس کمیسیون عمران و توسعه شهری شورای شهر رشت همچنین گفت: اگرچه فاضلاب خانگی کریه‌ترین شکل آلودگی را ایجاد می‌کنند چون ما آن را می‌بینیم اما شاید جالب توجه باشد که سهم فاضلاب خانگی در آلودگی رودخانه‌های ما زیر ۱۵ درصد برآورد شده است. بخش عمده این آلودگی‌‌ها برمی‌گردد به آن سه منشأ اولیه که گفتم.

رسولی افزود: اگر کسی با مشکلات مدیریت شهری در کشور آشنا باشد و معضل فقدان مدیریت یکپارچه را بشناسد، با نگاهی اجمالی به متولیان این چهار حوزه که چهار نهاد، سازمان، وزارتخانه و نهاد اجرایی مختلف هستند،  درخواهد یافت که چرا با وجود اینهمه ابراز نگرانی از وضعیت رودخانه‌های شهر رشت و علیرغم ایده‌های مختلفی که برای رفع مشکل این دو رودخانه وجود دارد، بعد از گذشت سال‌ها همچنان شاهد وضعیت نابهنجار زرجوب و گوهررود هستیم و نه استانداری، نه فرمانداری، نه شهرداری، نه شورا و نه هیچ نهاد دیگری توفیقی در این زمینه نداشته است.

وی با بیان اینکه علت عدم توفیق در رفع مشکل رودخانه‌های شهر رشت نبود اراده کافی نیست، خاطرنشان کرد: علتش عدم راهگشا بودن اراده فردی برای رفع مشکل رودخانه‌هاست. تنها راه برای رفع معضل رودخانه‌های شهر رشت این است که عالی‌ترین مقام اجرایی استان در قالب یک کار گروهی و جمعی به موضوع نگاه کند. چرا که تنها او می‌تواند به صورت دستوری همه مسئولین ذی‌ربط را برای رفع این مشکل دور یک میز جمع کند. موضوع رودخانه‌ها به دلیل تنوع منابع آلودگی که به دستگاه‌های مختلف مربوط می‌شود، نه با اراده فرماندار قابل حل است، نه شهردار و نه هیچ نهاد دیگری. مثلاً شهرداری چه کار می‌تواند برای پساب بیمارستانی بکند؟ تنها منشأیی که به حوزه مدیریت شهری برمی‌گردد، شیرآبه سراوان است که تازه آن هم ناشی از چند شهر است و چون بخش عمده آن به شهر رشت مربوط می‌شود، ما موظف هستیم که در این ارتباط برنامه مشخصی داشته باشیم. مشکل رودخانه‌ها تنها در قالب یک کار گروهی منسجم رفع می‌شود و همه دستگاه‌های مرتبط از علوم پزشکی تا شرکت شهرک‌های صنعتی و صنعت، معدن تجارت و سیستم مدیریت شهری و سازمان پسماندهای استانداری و سایر دستگاه‌های ذی‌مدخل باید به طور جدی در این زمینه ورود کنند.

رسولی دولت اول حسن روحانی را تنها دولتی دانست که می‌تواند ادعای پرداختن به معضل رودخانه‌های شهر رشت را داشته باشد. وی گفت: دولت یازدهم در این زمینه اقدام عملی کرد و با ورود به مسأله توانست در یک جاهایی یک اقداماتی انجام دهد. کمااینکه تصفیه‌خانه سراوان در حال کار و اقدام است و تصفیه‌خانه‌های چند بیمارستان در حال ساخت است. برای شهر صنعتی رشت هخم می‌دانمک که اقدام شده بود و نمی‌دانم در چه مرحله‌ای است. استارت همه اینها از همان ۵۰ میلیارد تومان اعتباری خورد که به استان تخصیص داده شده بود. به نظرم استان در قبال آن اعتبار توفیقِ چندانی که قابل اندازه‌گیری باشد نداشت. امیدوارم در ساختار مدیریتی ما آن پاسخ‌گویی را که ادعایش را داریم، از خودمان شروع کنیم. من فکر می‌کنم استان در خصضوص آن اعتبار ۵۰ میلیارد تومانی پاسخ اقناع‌کننده‌ای برای سازمان مدیریت و ساختار کلان مدیریت در کشور نداشت و دلیل ادامه پیدا نکردن آن هم همین است. بنابراین در این زمینه به نظر من مشکلی متوجه ساختار کلان دولت نیست.


نویسنده: بهمن فاطمی – رُوار