هنوز به طور قطعی معلوم نیست تصفیه‌خانه فاضلاب چه نقشی در کاهش آلودگی رودخانه‌ها دارد. ما در بهترین حالت می‌گوییم 40 درصد از تجمیع بین دو رودخانه به طرف تصفیه‌خانه می‌رود و 40 درصد رقم قابل‌ملاحظه‌ای نیست. شهرداری رشت هم قراردادی برای تصفیه شیرابه زباله بسته است که اصلاً معلوم نیست با چه مدل و امکاناتی کار می‌کند و بر اساس چند لیتر برآورد شده. محل این تصفیه‌خانه شیرآبه هم هنوز بر ما روشن نیست.

بهمن فاطمی-رُوار | یک کارشناس حوزه محیط زیست معتقد است که به سبب آلودگی زرجوب و گوهررود، کمتر شاهد واکنش مثبتی از سوی مردم رشت نسبت به این دو رودخانه هستیم.

نسیم طواف‌زاده در گفت‌وگو با رُوار عنوان کرد: بار آلودگی گوهررود و زرجوب در طول سالیان متمادی هم ناشی از فاضلاب بوده، هم ناشی از شیرابه سراوان، هم پس‌ماندهای صنعتی. اینها باعث شده است که مردم نسبت به این دو رودخانه واکنش مثبتی نداشته باشند. طوری که به راحتی زباله‌هایشان را به رودخانه‌ها می‌ریزند. این نشان می‌دهد که مشارکت عمومی برای تغییر وضع این دو رودخانه به وجود نیامده است.

مدیرعامل مؤسسه سبزکاران باران افزود: بحث رودخانه‌ها چه در شهر رشت و چه در کل کشور یک بحث فرسایشی است. چون این رودخانه‌ها چند وجهی هستند. مدیریت آبی که در داخل رودخانه جاری است، با آب منطقه‌ای است. ورودی آب‌های شهری مثل آب‌های سطحی و فاضلاب بر عهده آب و فاضلاب است. کناره‌ها و دیواره‌های رودخانه و خانه‌های حاشیه آن و جلوگیری از ساخت‌وساز بی‌رویه به شهرداری مربوط است. محیط زیست هم که به سبب مسئولیت سازمانی‌اش ناظر بر این رودخانه‌ها و مشکلات آن است. حالا رفع مشکل مستلزم این است که شما همه این آدم‌ها را که معمولاً حاضر نیستند کنار هم بنشینند، گرد هم بیاورید. بنابراین عملاً تا وقتی که ما نگاه مشارکتی نداشته باشیم و هر کدام برای جذب منابع سعی در کشیدن امکانات به طرف خودمان داشته باشیم، مشکل به قوت خود باقی خواهد ماند.

طواف‌زاده گفت: مثلاً آب و فاضلاب می‌گوید اگر پول بدهند، مشکل رودخانه‌ها را حل می‌کنم. آب منطقه‌ای می‌گوید که یک پروژه ۵/۲ میلیاردی انجام دادم و اطلاعات کافی در مورد این دو رودخانه دارم و برای رفع مشکل از قابلیت بیشتری برخوردارم. ۱۴ تز دکترا در مورد رودخانه‌های شهر رشت نوشته شده. ۲۷ یا ۲۸ پایان‌نامه کارشناسی ارشد در خیلی از دانشگاه‌های معتبر کشور از جمله دانشگاه تهران، دانشگاه گیلان، دانشگاه شهید بهشتی و … به موضوع زرجوب و گوهررود اختصاص داشت. مشاورین متعددی هم روی این موضوع متمرکز شدند اما هیچ کدام از این نتایج مطالعاتی و آزمایشگاهی کاری از پیش نبرد. یکی از مسائل ورودی اصلی آب‌هاست که ما در مورد آن با آب منطقه‌ای بحث داریم. به جرأت می‌توانیم بگوییم که جز مواقعی که باران‌های زیادی می‌بارد، بخش اعظم آبی که وارد رودخانه‌های رشت می‌شود، فاضلاب است، نه آب ورودی. آن کانال انحرافی که در بالادست وجود دارد، نوساناتی را در آب ایجاد می‌کند که منجر به افزایش مشکلات مردم در این زمینه‌ها می‌شود.

وی در ادامه اظهار داشت: آب منطقه‌ای تابستان امسال در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ادعا کرد که بستری از شن ساخته است اما هنوز ما اطلاعات کافی در مورد آن نداریم. شهرداری برای اینکه موضوع را تلطیف کند، هی لایروبی می‌کند. در حالی که لایروبی در مورد این دو رودخانه کار بسیار غلطی است چون وقتی شما لایه آلوده را برمی‌دارید، لایه‌های زیرین را آماده آلودگی می‌کنید. لایه رویی که آلوده هستند، مانعی می‌شوند برای اینکه لایه‌های زیرین از آلودگی در امان بمانند. تازه از این هم که بگذریم، گیریم لایروبی کردید. بعد لایه‌های آلوده را کجا می‌برید؟ سراوان. سراوان که جای محصور و بسته‌ای نیست. پس این دوباره برمی‌گردد.

مدیرعامل مؤسسه سبزکاران باران نقش تصفیه‌خانه فاضلاب شهری رشت را در کاهش آلودگی دو رودخانه نامعلوم دانست و گفت: هنوز به طور قطعی معلوم نیست تصفیه‌خانه فاضلاب چه نقشی در کاهش آلودگی رودخانه‌ها دارد. ما در بهترین حالت می‌گوییم که ۴۰ درصد از تجمیع بین دو رودخانه به طرف تصفیه‌خانه می‌رود و ۴۰ درصد رقم قابل‌ملاحظه‌ای نیست. شهرداری رشت هم قراردادی برای تصفیه شیرابه زباله بسته است که اصلاً معلوم نیست با چه مدل و امکاناتی کار می‌کند و بر اساس چند لیتر برآورد شده. محل این تصفیه‌خانه شیرآبه هم هنوز بر ما روشن نیست. چطور قرار است به مردم اطلاع‌رسانی شود؟ چون به هر حال باید در حاشیه یکی از روستاها باشد و همه می‌دانیم که به دلیل بو و شرایط نامساعد سراوان مردم روستای همجوار چندین بار دست به اعتراض زدند و اگر قرار باشد که این وضعیت تکرار و تشدید شود، باز هم شاهد اعتراض‌ها خواهیم بود. پرسش کلیدی اینجاست که به حر حال آیا می‌خواهیم بدانیم که اولویت‌های شهر رشت کدامند و مسأله رودخانه‌ها در کجای اولویت‌های ماست؟ آیا وضعیت این رودخانه‌ها را مشکل اصلی شهر می‌دانیم یا نه؟ تا وقتی نتوانیم به طور شفاف در این مورد صحبت کنیم، مشکل همچنان ادامه خواهد داشت.


عکس زرجوب (پل عراق) از پویا بازارگرد-خبرگزاری مهر