اصرارها بر استفاده از زباله‌سوز ناشی از مافیایی است که می‌خواهد منافع مالی خود را به قیمت جان، مال و محیط زیست مردم دنبال کند. گازهایی که از دودکش این زباله‌سوزها بیرون می‌آید با کوچک‌ترین نسیمی تا شعاع 200 کیلومتری پراکنده می‌شود و کشاورزی، دام، انسان‌ها، آب و به طور کلی همه چیز را آلوده می‌کند و انواع سرطان‌ها از پیامدهای آن است؛ هیچ سیستمی هم تاکنون برای فیلتراسیون آن در دنیا تعبیه نشده است.

بهمن فاطمی-رُوار | یک کارشناس و صاحب نظر حوزه محیط زیست یکی از معضلات اساسی سه استان شمالی کشور را آلودگی رودخانه‌ها، جنگل و به طور کلی محیط زیست می‌داند.

مجتبی گل سرخ، کارشناس و پژوهشگر محیط زیست، در گفت‌وگو با رُوار در بیان دلایل مشکلات حاد زیست‌محیطی به ویژه آلودگی رودخانه‌ها در گیلان، مازندران و گلستان عنوان کرد: منشأ این آلودگی‌ها یا صنایعی هستند که بی‌جا در آن استان‌ها جانمایی شدند، یا فاضلاب‌های صنعتی و خانگی و یا ورود شیرابه زباله‌های تر به رودخانه‌ها. متأسفانه برای این سه منشأ اصلی هیچ‌گونه هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف ذی‌ربط وجود ندارد. همان‌طور که هنوز درکی از آسیب‌های وارد شده از نابودی جنگل‌ها در سطح عمومی وجود ندارد.

وی مشکلات معیشتی به ویژه در روستاها را عامل آسیب‌زایی دانست که سلامتی محیط زیست را در معرض خطرهای جبران‌ناپذیر قرار داده است. گل سرخ در این باره توضیح داد: معیشت روستایی به دلیل عدم وجود منابع لازم در تضاد با سلامتی محیط زیست قرار گرفته است. طوری که روستاییان به دلیل قرار گرفتن زیر بار فشارهای معیشتی راهی برای برون‌رفت از آن فشارها به ذهن‌شان نمی‌رسد مگر اینکه جنگل را تخریب کنند و در زمین حاصل از آن به کار کشت و زرع بپردازند. رفع این معضل نیازمند تمهیدی است که بتواند معیشت جایگزین را به کشاورز معرفی کند و زمینه‌ساز حفظ جنگل شود.

این کارشناس و صاحب‌نظر حوزه محیط زیست با بیان اینکه در زمینه رودخانه‌ها و آلودگی‌هایشان هم با مشکلات مشابهی روبه‌رو هستیم، در مورد مشکلات رودخانه‌ها توضیح داد: ما متأسفانه نتوانستیم در شمال کشور فاضلاب شهری یا پس‌آب‌های صنعتی را در کار کشاورزی به کار بگیریم و به عنوان آب زراعی از آنها استفاده کنیم. راه‌حلش این است که چند منطقه با هم کار تصفیه را انجام بدهند. در آن صورت هم هزینه کمتر می‌شود و هم نتیجه بهتری حاصل خواهد شد. اینکه گفته می‌شود تصفیه فاضلاب هزینه‌بردار است، حرف درستی است اما با راه حلی که برشمرده شد، این هزینه می‌تواند بین چند منطقه تقسیم و سر‌شکن شود. کاری که در کرمانشاه به صورتی موفقیت‌آمیز انجام شد.

گل‌سرخ با بیان اینکه همیشه شنیده می‌شود در شمال کشور شیرآبه زباله‌ها مشکل‌ساز شده است، خاطرنشان کرد: این معضل جدید و بی‌سابقه‌ای نیست. اروپا هم زمانی دچار این مشکل بوده است؛ اما آنها بدون انجام کارهایی که به محیط زیست آسیب برساند، این مشکل را حل کردند. یعنی روش‌هایشان مثل بعضی از روش‌های ما نیست که انگار از چاله درمی‌آییم تا در چاه بیافتیم. نمونه بارز آن دستگاه‌های زباله‌سوز است که متأسفانه در شمال کشور به محض اینکه موضوع آلودگی ناشی از مشکل زباله‌ها مطرح می‌شود، می‌گویند راه حل آن فقط و فقط زباله‌سوز است. در حالی که زباله‌سوز ابداً راه حل مناسبی برای این مشکل نیست.

وی در این باره توضیح داد: استدلال می‌کنند که با راه‌اندازی زباله‌سوز از شر شیرآبه زباله خلاص خواهیم شد اما نمی‌گویند که چه مشکلات بزرگ دیگری برای مردم منطقه به وجود می‌آید. گازهایی که از دودکش این زباله‌سوزها بیرون می‌آید، بسیار خطرناک است و هنوز در دنیا هیچ سیستمی برای فیلتراسیون آن تعبیه نشده است. این گازها به مراتب از سایر آلاینده‌ها بیشتر به محیط زیست و به ویژه جنگل‌ها آسیب می‌زنند. انواع حساسیت‌ها و سرطان‌ها برای مردم از دیگر پیامدهای زباله‌سوزهاست. آن هم نه مردمی که در جوار آن زندگی می‌کنند؛ بلکه حتی مردمی که کیلومترها از آن فاصله دارند هم از آسیب‌های آن در امان نیستند. چرا که با کوچک‌ترین نسیمی گازهای زباله‌سوزها تا شعاع ۲۰۰ کیلومتری پراکنده می‌شوند و کشاورزی، دام، انسان‌ها آب و به طور کلی همه چیز را آلوده می‌کنند. بنابراین تفکیک زباله و ایجاد کمپوست بهترین راهکار برای رفع این مشکل است. کمپوست علاوه بر کارکردی که در رفع آلودگی ناشی از شیرابه‌های زباله‌ها دارد، می‌تواند مورد مصرف برای انواع گیاهان و زمین‌های کشاورزی قرار بگیرد و موجب استحکام دوباره زمین‌های زراعی شمال کشور که به سبب فشارهای بسیار، ضعیف شده‌اند، بشود. ضمن اینکه شیرابه هم می‌تواند تصفیه شود و در زمینه کشاورزی و سایر امور مرتبط مورد استفاده قرار بگیرد.

وی اصرارها بر روی ایجاد زباله‌سوز را ناشی از مافیایی دانست که می‌خواهد با زمینه‌‍سازی برای فروش کارخانه‌ها، منافع مالی خود را به قیمت جان، مال و محیط زیست مردم در استان‌های شمالی دنبال کند و افزود: اینکه کمپوست بهترین راه حل برای رفع معضل زباله‌هاست، استدلال روشنی دارد که بر کسی پوشیده نیست. هر وقت مسئولین شهرها و استان‌های شمالی کشور تصمیم بگیرند، می‌توانند از مدل بسیار موفقی که خانم شیرزادی در کرمانشاه آن را با موفقیت هر چه تمام‌تر اجرا کردند، استفاده کنند. با روش خانم شیرزادی ۹۳  درصد از زباله‌های کرمانشاه بازیافت می‌شود و این موفقیت کوچکی نیست. بله نظرم سایر شهرها می‌توانند از مشاوره خانم شیرزادی استفاده کنند. به نظرم با این روش می‌توان گام بزرگی برای احیای رودخانه‌ها به ویژه دو رودخانه آلوده شهر رشت برداشت.